Na początku marca 2026 roku europejski rynek paliw znalazł się pod silną presją. W Polsce sytuacja stała się szczególnie widoczna: hurtowa cena oleju napędowego na terminalach Orlen osiągnęła poziom 6300 zł netto za metr sześcienny (dane na dzień 7 marca 2026 r.). Według analityków oznacza to, że ceny detaliczne na stacjach paliw w najbliższym czasie mogą zbliżyć się do psychologicznej granicy 8 zł za litr.
Przyczyną nowej fali wzrostu cen na europejskim rynku eksperci wskazują eskalację konfliktu na Bliskim Wschodzie, a w szczególności wojnę w Iran, która zdestabilizowała dostawy ropy i doprowadziła do wzrostu notowań surowca na światowych giełdach. Rynek naftowy tradycyjnie reaguje na tego typu wydarzenia geopolityczne natychmiast, a skutki szybko odczuwają konsumenci w całej Europie.
Panika na stacjach i reakcja polskiego rządu
W Polsce informacje o gwałtownym wzroście cen hurtowych wywołały falę panicznych zakupów paliwa. Na niektórych stacjach paliw w dużych miastach oraz wzdłuż kluczowych korytarzy transportowych zaczęły tworzyć się kolejki. Właściciele samochodów oraz firmy transportowe zaczęli gromadzić zapasy oleju napędowego, obawiając się dalszych podwyżek cen.
W odpowiedzi polskie władze podjęły nadzwyczajną decyzję, która wywołała szeroką dyskusję w branży transportowej. Od 6 marca do 2 kwietnia 2026 roku dla kierowców przewożących paliwo na terenie kraju tymczasowo złagodzono przepisy dotyczące czasu pracy.
Chodzi o kierowców posiadających certyfikat ADR, którzy przewożą paliwo w cysternach. Dla nich wprowadzono następujące wyjątki:
- maksymalny dzienny czas prowadzenia pojazdu zwiększono do 11 godzin;
- tygodniowy czas prowadzenia pojazdu może wynosić maksymalnie 60 godzin;
- obowiązkowa przerwa — co najmniej 45 minut po 5,5 godzinach jazdy;
- dopuszcza się regularny tygodniowy odpoczynek w pojeździe, pod warunkiem że jest on wyposażony w miejsca do spania i pozostaje unieruchomiony.
W przypadku korzystania z tych wyjątków kierowca jest zobowiązany ręcznie wskazać powód odstępstwa od standardowych przepisów na odwrocie wykresówki tachografu analogowego lub na wydruku z tachografu cyfrowego. Taka procedura stosowana jest w sytuacjach nadzwyczajnych i ma umożliwić organom kontrolnym sprawdzenie zasadności zastosowania specjalnych przepisów.
Logistyka kontra bezpieczeństwo
Z logistycznego punktu widzenia decyzja wydaje się zrozumiała. Rosnący popyt na paliwo doprowadził do zwiększonego obciążenia baz paliwowych oraz centrów dystrybucyjnych. W niektórych regionach cysterny muszą czekać na załadunek nawet kilka godzin, a stacje paliw starają się jak najszybciej uzupełniać zapasy.
Jednak specjaliści ds. bezpieczeństwa oraz przedstawiciele związków zawodowych kierowców wskazują na oczywisty paradoks. W normalnych warunkach europejskie przepisy dotyczące czasu pracy kierowców należą do najbardziej restrykcyjnych na świecie. Naruszenie limitów czasu jazdy może skutkować wysokimi karami finansowymi, często sięgającymi tysięcy euro, nakładanymi zarówno na kierowcę, jak i firmę transportową.
Tymczasem w obecnej sytuacji władze de facto zezwalają na wydłużenie czasu pracy właśnie tym kierowcom, którzy przewożą najbardziej niebezpieczny ładunek — łatwopalne paliwo. Krytycy uważają, że zmęczenie kierowcy w połączeniu z transportem materiałów niebezpiecznych może zwiększać ryzyko wypadków.
Podobne środki stosowano już w Europie
Polska nie jest pierwszym krajem Unii Europejskiej, który w warunkach kryzysowych tymczasowo łagodzi przepisy transportowe. Podobne praktyki były już stosowane w różnych sytuacjach.
Na przykład podczas kryzysu energetycznego w latach 2022–2023 kilka państw UE wprowadziło czasowe odstępstwa od norm czasu pracy kierowców, aby zapewnić nieprzerwane dostawy paliwa i produktów. Takie decyzje podejmowały wówczas rządy Germany, France oraz Italy.
W Niemczech Federalne Ministerstwo Transportu czasowo zwiększało dopuszczalny czas pracy kierowców, aby przyspieszyć dostawy paliwa na stacje i zapobiec niedoborom. We Francji podobne środki stosowano podczas strajków w rafineriach, gdy transport paliwa stawał się kluczowy dla funkcjonowania gospodarki.
W krajach bałtyckich — Lithuania, Latvia oraz Estonia — podobne decyzje podejmowano w okresach zakłóceń w dostawach energii po ograniczeniu importu rosyjskiego paliwa.
Europejska wrażliwość energetyczna
Wydarzenia ostatnich lat pokazały, że europejski system energetyczny pozostaje niezwykle wrażliwy na zewnętrzne wstrząsy. Po rezygnacji z dużej części rosyjskich surowców energetycznych kraje europejskie zostały zmuszone do intensywniejszego poszukiwania alternatywnych źródeł ropy i gazu. Nowe łańcuchy logistyczne wciąż jednak pozostają mniej stabilne.
Każdy kryzys na Bliskim Wschodzie lub w regionach transportu ropy — na przykład w Zatoce Perskiej — niemal natychmiast przekłada się na ceny w Europie. Nawet tymczasowe zagrożenia dla dostaw mogą wywołać wzrost notowań giełdowych i reakcję łańcuchową na rynku wewnętrznym.
Czego można się spodziewać dalej
Eksperci uważają, że dalsza dynamika cen będzie zależeć przede wszystkim od sytuacji geopolitycznej. Jeśli konflikt na Bliskim Wschodzie będzie się przedłużał lub rozszerzał, ceny paliw w Europie mogą nadal rosnąć.
W takim przypadku rządy państw UE mogą stanąć przed koniecznością wprowadzenia dodatkowych działań:
- czasowego obniżenia podatków na paliwo;
- wykorzystania strategicznych rezerw ropy;
- nowych ułatwień dla branży transportowej;
- wzmocnienia kontroli nad dystrybucją paliwa.
Dla Polski najbliższe tygodnie będą swoistym testem skuteczności przyjętych rozwiązań. Jeśli wydłużenie czasu pracy kierowców rzeczywiście pozwoli ustabilizować dostawy paliwa na stacje benzynowe, rząd może uniknąć niedoborów.
Jednak kwestia bezpieczeństwa transportu oraz przestrzegania prawa pracy pozostanie przedmiotem gorących dyskusji — nie tylko w Polsce, lecz także w całej Unii Europejskiej.
Czytaj także: Ceny paliw w Europie: presja rynku ropy i konsekwencje dla Polski oraz sektora transportowego
